Έντονο προβληματισμό προκαλεί στην τοπική κοινωνία του Βόλου η διαρκώς αυξανόμενη παρουσία ανηλίκων που καπνίζουν και καταναλώνουν αλκοόλ, ακόμη και σε κοινή θέα, σε πλατείες, πάρκα και σχολικά συγκροτήματα.
Το φαινόμενο παρατηρείται πλέον σε καθημερινή βάση – ιδιαίτερα τις απογευματινές και βραδινές ώρες – σε σημεία όπως το πάρκο του Αναύρου, η πλατεία Ελευθερίας, ο Άγιος Νικόλαος, τα πεζούλια, αλλά και περιοχές κοντά σε γυμνάσια και λύκεια της πόλης, όπως αναφέρει ρεπορτάζ του Ράδιο ΒΕΡΑ.
Σύμφωνα με μαρτυρίες γονέων και κατοίκων, πρόκειται πολλές φορές για παιδιά ακόμα και 13-14 ετών, τα οποία καπνίζουν χωρίς κανέναν ενδοιασμό, ενώ δεν λείπουν και τα περιστατικά κατανάλωσης μπύρας ή άλλων αλκοολούχων ποτών, τα οποία προμηθεύονται είτε από μεγαλύτερους είτε απευθείας από καταστήματα που δεν τηρούν τους περιορισμούς.
Ποιος ελέγχει;
Το φαινόμενο θέτει στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για την εποπτεία, την ευθύνη των ενηλίκων, αλλά και την ανάγκη επανενεργοποίησης ελέγχων από τις αρμόδιες Αρχές.
Γονείς και εκπαιδευτικοί κάνουν λόγο για χαλάρωση των ορίων και έλλειψη εποπτείας, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που ζητούν περισσότερες παρεμβάσεις πρόληψης, μέσα από ενημερωτικά προγράμματα στα σχολεία και κοινωνική στήριξη.
Το πρόβλημα είναι εδώ και βαθαίνει. Η αντιμετώπισή του απαιτεί συντονισμό οικογένειας, σχολείου και Πολιτείας.
Από την οικογένεια ξεκινούν όλα
Γονείς και παιδαγωγοί τονίζουν ότι η καθημερινή εικόνα των παιδιών επηρεάζεται καθοριστικά από το οικογενειακό περιβάλλον. Όταν μέσα στο σπίτι η κατανάλωση αλκοόλ ή το κάπνισμα δεν αντιμετωπίζονται ως σοβαρές συμπεριφορές με συνέπειες, τότε δύσκολα το παιδί θα κατανοήσει τους κινδύνους ή τα όρια.
Παράλληλα, η έλλειψη διαλόγου για θέματα εξαρτήσεων και η απουσία παραδείγματος οδηγούν σε εφηβική «αντίδραση» και υιοθέτηση συμπεριφορών που μοιάζουν φυσιολογικές στα μάτια των ανηλίκων.
Δεν τηρούνται τα μέτρα για απαγόρευση σε ανήλικους
Παρά την ισχύουσα νομοθεσία, που απαγορεύει ρητά την πώληση και κατανάλωση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους κάτω των 18 ετών, η εφαρμογή των μέτρων στον Βόλο μοιάζει ανύπαρκτη.
Ανήλικοι προμηθεύονται αλκοόλ από περίπτερα και μικρά καταστήματα χωρίς κανέναν έλεγχο, ενώ και το κάπνισμα φαίνεται να «περνά» στα παιδιά είτε μέσω μεγαλύτερων συνομηλίκων είτε απευθείας.
Ο ανεπαρκής έλεγχος από τις Αρχές και η ανοχή των επαγγελματιών οδηγούν στη διαιώνιση του προβλήματος.
Η νέα μόδα των ηλεκτρονικών τσιγάρων με γεύσεις
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η ραγδαία εξάπλωση των ηλεκτρονικών τσιγάρων (vapes) στους ανήλικους. Τα λεγόμενα «γευστικά vapes», με γεύσεις φρούτων, καραμέλας και σοκολάτας, προσελκύουν παιδιά από πολύ μικρές ηλικίες, δίνοντας την ψευδαίσθηση ενός «ακίνδυνου» καπνίσματος.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για προϊόντα που περιέχουν νικοτίνη και μπορούν να προκαλέσουν εξάρτηση, ενώ η ευκολία προμήθειάς τους μέσω διαδικτύου ή μεσολάβησης τρίτων τα καθιστά ακόμη πιο επικίνδυνα.
Νέα μελέτη για το άτμισμα ανηλίκων: Στο 2,9% το ποσοστό ατμιστών ηλικίας 15-17 στην Ελλάδα
«Είναι στο χέρι μας να μην είναι στο χέρι τους»: Καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης
Με αφορμή την εκστρατεία «Είναι στο χέρι μας να μην είναι στο χέρι τους», που ανακοίνωσε η Παπαστράτος σε συνεργασία με τα υπουργεία Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, παρουσιάστηκε νέα μελέτη της MRB Hellas για το φαινόμενο του ατμίσματος στους ανηλίκους, με ανησυχητικά ευρήματα.
Η ποσοτική έρευνα σε ευρύ κοινό και λιανοπωλητές κατέγραψε ότι στην Ελλάδα, 2,9% των ανηλίκων ηλικίας 15-17 ετών κάνουν χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 1%.
Οι πολίτες αναγνωρίζουν την έκταση του προβλήματος
Η έρευνα δείχνει ότι το 79,5% των καπνιστών συμβατικού τσιγάρου και το 72,8% των χρηστών ηλεκτρονικού τσιγάρου θεωρούν πως η κατανάλωση προϊόντων καπνού και νικοτίνης από ανηλίκους είναι πολύ εκτεταμένη.
Περίπου 6 στους 10 ερωτώμενους πιστεύουν ότι το φαινόμενο έχει επιδεινωθεί σε σχέση με το παρελθόν.
Λιανοπωλητές: Ξέρουν τους νόμους, αλλά βλέπουν λιγότερο το πρόβλημα
Οι λιανοπωλητές, που συμμετείχαν σε ξεχωριστή δειγματοληψία (2.504 άτομα), γνωρίζουν σε ποσοστό 98% τις απαγορεύσεις που ισχύουν για την πώληση προϊόντων καπνού και νικοτίνης σε ανηλίκους.
Ωστόσο, είναι πιο συγκρατημένοι στις εκτιμήσεις τους: μόνο το 53,3% θεωρεί εκτεταμένη τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου από ανηλίκους, και 44,3% τη χρήση συμβατικού.
Έλλειψη ενημέρωσης για τις απαγορεύσεις
Αν και το 75,3% του κοινού γνωρίζει για την απαγόρευση πώλησης καπνού σε ανηλίκους, ένας στους τέσσερις (25%) δεν γνωρίζει ότι ισχύουν οι ίδιες απαγορεύσεις και για τα εναλλακτικά προϊόντα (vapes, θερμαινόμενος καπνός κ.ά.).
Αυτό το στοιχείο αναδεικνύει την ανάγκη για εκτεταμένη ενημέρωση, τόσο από την Πολιτεία όσο και από εκπαιδευτικούς και γονείς.
Σχεδόν καθολική συμφωνία: Πρέπει να δράσουμε
Η έρευνα καταγράφει εντυπωσιακή ομοφωνία στα δύο κοινά:
-
91,2% των πολιτών και
-
98,4% των λιανοπωλητών
θεωρούν ότι η πρόσβαση και χρήση νικοτίνης από ανηλίκους είναι κρίσιμο ζήτημα για την κοινωνία και ότι πρέπει να υπάρξει συστηματική αποτροπή.
Σχόλιο: Το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνη μόδα – Είναι η νέα πύλη εθισμού
Η έρευνα επιβεβαιώνει αυτό που βλέπουμε καθημερινά στον Βόλο και σε πολλές άλλες πόλεις: το ηλεκτρονικό τσιγάρο με γεύσεις έχει γίνει «εύκολη είσοδος» των παιδιών στον εθισμό της νικοτίνης.
Το πρόβλημα δεν είναι πια ατομικό, αλλά συλλογικό – και αφορά εκπαίδευση, οικογένεια, πολιτεία και εμπόρους.
Έκκληση του Καθηγητή Κωνσταντίνου Γουργουλιάνη: «Να δώσουμε μάχη κατά του καπνίσματος»
Ο Καθηγητής Πνευμονολογίας, κ. Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης, απευθύνει ισχυρή έκκληση προς τους γονείς και την κοινωνία του Βόλου:
«Χρειάζεται να δώσουμε μια συλλογική μάχη κατά του καπνίσματος. Πρέπει να γίνουμε αυστηροί με τα παιδιά μας, ειδικά σε αυτές τις ηλικίες, όπου διαμορφώνονται οι συνήθειες και τα πρότυπα ζωής. Το τσιγάρο, είτε παραδοσιακό είτε ηλεκτρονικό, δεν είναι ακίνδυνο παιχνίδι – είναι η είσοδος σε έναν εθισμό με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία.»
Ο κ. Γουργουλιάνης επαναλαμβάνει ότι η πρόληψη ξεκινά από το σπίτι, και καλεί όλους να στηρίξουν κάθε τοπική πρωτοβουλία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.
Και να θυμάστε: Η ανοχή στο φαινόμενο δεν είναι λύση. Είναι μέρος του προβλήματος.
Χρυσόστομος Βητσόπουλος
