Μουσική: Π. Ι. Τσαϊκόφσκι
Χορογραφία: Λ. Ιβάνοφ και Μ. Πετιπά
Σύλληψη: Ρίμμα Βάχσμαν
«Καρυοθραύστης» – υπόθεση:
Η Μαρί περιμένει με χαρά την παραμονή των Χριστουγέννων. Ανάμεσα στα
πολλά δώρα, λαμβάνει από τον ηλικιωμένο, μυστηριώδη θείο Ντροσελμάιερ,
εκτός από μία μηχανική φιγούρα που χορεύει, και έναν Καρυοθραύστη, που
αγγίζει ιδιαίτερα τη φαντασία της παιδικής ψυχής της. Ευτυχισμένη
αποκοιμιέται με τον Καρυοθραύστη στην αγκαλιά της κάτω από το
χριστουγεννιάτικο δέντρο. Έχει ένα παράξενο όνειρο. Ο θείος Ντροσελμάιερ
κάνει το δέντρο να μεγαλώσει στο άπειρο, ο Καρυοθραύστης ζωντανεύει…
Η ιστορία οδηγεί τον θεατή στη μαγική χώρα, όπου βασιλεύουν το καλό και το
ωραίο, κι όπου ακόμη και οι ενήλικες θέλουν ξανά και ξανά να επιστρέφουν.
Το λιμπρέτο του «Καρυοθραύστη» βασίζεται στο παραμύθι «Ο
Καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικών» του Ε. Τ. Α. Χόφμαν. Αυτό το
νέο για τον συνθέτη θέμα – η ανακάλυψη του κόσμου από τα παιδιά στο
κατώφλι της εφηβείας – εμπνεύστηκε από ιδέες της συμφωνικής μουσικής και
κατέληξε σε μια λυρική-φιλοσοφική δημιουργία. Ο «Καρυοθραύστης», αν και
μικρής έκτασης (μόνο δύο πράξεις) και αρχικά σχεδιασμένος ως κουκλό-
μπαλέτο για παιδιά, χάρη στη σημασία και τον πλούτο του περιεχομένου του
αλλά και στη νέα του μορφή, προμήνυσε πολλές εξελίξεις στο μπαλέτο των
αρχών του 20ού αιώνα.
Σύμφωνα με την ιστορία της δημιουργίας, ο Μόντεστ Τσαϊκόφσκι είχε
διασκευάσει το παραμύθι του Γερμανού ποιητή Ε. Τ. Α. Χόφμαν «Ο
Καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικών» σε ένα παιχνίδι για το παιδικό
δωμάτιο, για τα παιδιά της αδερφής του. Ο αδελφός του, ο συνθέτης
ΠιότρΙλίτς, βρισκόταν παρών σε αυτό το οικογενειακό ειδύλλιο. Μίλησε γι’ αυτό
στον χορογράφο του «Ωραίας Κοιμωμένης», ΜάριουςΠετιπά. Έτσι γεννήθηκε
η ιδέα να μετατραπεί η ιστορία του «Καρυοθραύστη» σε μπαλέτο.
Στον «Καρυοθραύστη» εισέρχεται ένας νέος κόσμος εικόνων: η
χαρακτηριστική μορφή του Ντροσελμάιερ και το βασίλειο των ποντικών
μεταφέρουν μια αίσθηση «τρόμου» αλλά ταυτόχρονα και ειρωνείας. Οι χοροί
της πλοκής είναι γεμάτοι συμφωνική ανάπτυξη: η μεγέθυνση του έλατου, ο
Βαλς των Χιονονιφάδων, δύο Αντάντε από τη δεύτερη πράξη, που εκπέμπουν
μια ιδιαίτερη, μόνο του Τσαϊκόφσκι, ζεστασιά, ανθρωπιά και λυρική πληρότητα
συναισθημάτων.
Μόνο με τον «Καρυοθραύστη», που έκανε πρεμιέρα το 1892 – έναν χρόνο
πριν τον θάνατό του – ο Τσαϊκόφσκι γνώρισε επιτέλους την πολυπόθητη
επιτυχία ως συνθέτης μπαλέτου στους συγχρόνους του.
Κριτικές:
*«Ονειρικός Καρυοθραύστης… Και όταν τέτοια έργα κλασικής ομορφιάς
ερμηνεύονται από πρώτης τάξεως συγκροτήματα, τίποτα δεν εμποδίζει μια
τέλεια εμπειρία…
Έτσι, μετά από μιάμιση ώρα έληξε ένα ταξίδι σε έναν κόσμο βυθισμένο στο
όνειρο· και ελπίζουμε ότι ακόμη και σε εκατό χρόνια οι άνθρωποι θα
συνεχίσουν να βλέπουν κάτι τόσο ονειρεμένο όπως αυτόν τον
”Καρυοθραύστη”…»*
(MainEcho)
*«Μπαλετική εμπειρία υψηλότατου επιπέδου… Ο Καρυοθραύστης ξεπέρασε
όλες τις προσδοκίες – παρατεταμένο χειροκρότημα όρθιων θεατών για το
μπαλέτο στην κατάμεστη AlteMälzerei…
… με την ανώτατη τεχνική δεξιοτεχνία, συνδυασμένη με απίστευτη χαρά στο
παιχνίδι και τον χορό, το ”Corps de ballet” κατάφερε να μαγέψει το
πολυάριθμο κοινό του. Υπέρτατη τελειότητα και εντυπωσιακή αισθητική
ενώνονται σε μια μπαλετική εμπειρία κορυφαίας κλάσης. Παρατεταμένο
χειροκρότημα για τις επιδόσεις όλων των χορευτών, καθώς και κόκκινα
τριαντάφυλλα για τη Μαρίνα, ήταν η λογική συνέπεια αυτής της βραδιάς
μπαλέτου γεμάτης με χαριτωμένα παρουσιασμένη τελειότητα.»*
(Rhein-Neckar-Zeitung)
«Μάτια, αυτιά, καρδιά μαγεμένα… Αυτό που όμως γεννά τη μαγεία του
Καρυοθραύστη και κρατά ζωντανούς δύο φοιτητές… είναι πάνω απ’ όλα οι
ίδιοι οι χορευτές, η δύναμη και η χάρη τους. Όποιος έχει δει έστω και μια φορά
μπαλέτο με τέτοια αφοσίωση στην αρμονία, όποιος έχει ζήσει αυτή τη δύσκολα
κερδισμένη αιωρούμενη ελαφρότητα, ξέρει: Εδώ και μόνο εδώ
πραγματοποιείται το όνειρο της ανθρωπότητας για πτήση, για υπέρβαση
εκείνου του ορίου που μας κρατά δεμένους στη γη…»
(BadischeZeitung)
Η παράσταση θα πραγματοποιηθεί στο Δημοτικό Θέατρο Βόλου «Βαγγέλης
Παπαθανασίου» την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου 2025, στις 7.30 το βράδυ και
εντάσσεται στις παραγωγές του Δήμου Βόλου για την εορταστική περίοδο
2025, καθώς και στο πνεύμα εξωστρέφειας για το εύρος των γιορτινών
εκδηλώσεων, με παραγωγές εξωτερικού, σε τιμές εισιτηρίων που επιτρέπουν
τη συμμετοχή του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού δημοτών και επισκεπτών της
πόλης.
Νίκος Βητσόπουλος
